Menu
A+ A A-

Θρησκεία

Οι πρόγονοι είχαν ανεπτυγμένο το θρησκευτικό συναίσθημα της χριστιανικής πίστεως. Σύγχυση επικρατεί περί του πρώτου πολιούχου Αγίου και πολλές δοξασίες.

Πολιούχοι Χουλιαράδων στο παρελθόν

Μέχρι το 1600, πολιούχος του χωριού και κεντρική εκκλησία ήταν ο Άγιος Δημήτριος, στον περίβολον του οποίου υπήρχε το αρχαίο νεκροταφείο. Ο ναός του Αγίου Δημητρίου στέκει μέχρι σήμερα στην άκρη της πλατείας του χωριού και λειτουργεί ανήμερα του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου. Με την πάροδο του χρόνου, ως Πολιούχον ετίμησαν τον ναό της Αγίας Παρασκευής, Πολιούχος έως και τις μέρες μας.

Πολλά τα παρεκκλήσια και πολλές και οι κατεδαφίσεις και επανεγέρσεις αυτών. Σε υψόμετρο 1200 μέτρων βρίσκεται το παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία στους πρόποδες του βουνού Λάπατα, βορειανατολικά του χωριού και στον αυχένα που διασταυρώνονταν οι τότε δημόσιοι βατοί δρόμοι Τζουμέρκων-Ιωανννίνων, Χουλιαράδες-Χουλιαροχώρια και Χουλιαροχωρίων-Ιωαννίνων ανεγέρθει ο ναός της Αγίας Τριάδος ο οποίος στέκει ακόμη.

Ναοί Αγίου Νικολάου

Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι οι πρόγονοι ανέγηραν τρείς ναούς Αγίου Νικολάου. Έναν βορειανατολικά και πάνω από το χωριό, τον δεύτερον νοτιοδυτικά και κάτω μεταξύ των Χουλιαράδων και των χειμερινών κατοικιών των προς Ντριάνεβα και τρίτον ανατολικά του χωριού μεταξύ Χουλιαράδων και του τότε συνοικισμού Γκούρας, σήμερα χωριό Βαπτιστής.

Η παράδοση για τους τρείς ναούς Αγίου Νικολάου αφήνει να εννοηθεί ότι οι πρώτοι Χριστιανοί κάτοικοι Χουλιαράδων είχαν ώς προστάτη-πολιούχο τον Άγιον Νικόλαο και ότι προς τιμή του έκτισαν ναίσκο εις την σημερινήν θέση της Αγίας Παρασκευής. Ο ναίσκος κατεδαφίστηκε όταν ελήφθη η απόφαση για ανέγερση μοναστηρίου στη θέση του.

Οι κάτοικοι διχάστηκαν ως προς τον Άγιο που θα αφιερώνετο ο νέος ναός. Επικράτησαν οι κληρικοί και προύχοντες και κατεδαφίσθη ο Άγιος Νικόλαος, με το προνόμιον, όσοι των πιστών ήθελον να ανεγείρουν με δικές τους δαπάνες έτερο παρεκκλήσι Αγ. Νικολάου.

Οι πιστοί με την σειρά τους διχάστηκαν ως προν την θέση ανέγερσης και προς συμβιβασμό και ενότητα των κατοίκων ο βόρειος οικισμός του χωριού έκτισε τον άνωθε του χωριού βορειανατολικά και τον νοτειοδυτικά του χωριού ο νότιος οικισμός. Και τα δύο παρεκκλήσια που στέκουν σήμερα έχουν επανεγερθεί έναντι των αρχικών αρχαίον ναών του Αγ. Νικολάου.


Ως προς τον τρίτον ναό Αγίου Νικολάου, κατά παράδοση, στο ρίζωμα συμπαγούς βράχου σε απόκρυμνο και δύσβατη θέση στο βάθος της 'Σκάλας Γκούρας' αριστερά του κατερχόμενου λάκκου, μικρό τσομπανόπουλο ανεκάλυψε την εικόνα του Αγ. Νικολάου.

Προσπάθησε να την μετακινήσει αλλά ήταν αδύνατο, τότε γνωστοποίησε στους Χουλιαράδες την θέση της και εκεί ανεγέρθη αρχικά μικρόν εικόνισμα και αργότερα ναίσκος.

Αγία Παρασκευή

Κεντρική εκκλησία, προστάτης και Πολιούχος Άγιος των Χουλιαράδων είναι η Αγία Παρασκευή.

Κατά παράδοση επικράτησε ότι είς την θέσην του σημερινού ναού της Αγίας Παρασκευής προυπήρχε ειδωλολατρικός αρχαίος ναός, αγνώστου δοξαζόμενου θεού ή θεάς, και επί των θεμελίων πάλι τούτου, ανηγέρθη ναίσκος Αγ. Νικολάου, επί των θεμελίων τούτου το Μοναστήριον Παναγίας(Γεννήσεως Θεοτόκου) και επί του ιδίου ο σημερινός Αγίας Παρασκευής.

Ο Ναός της Αγ. Παρασκευής ανηγέρθη, επί θεμελίων του Μονατηρίου Παναγίας, κατά το έτος 1745.

Είναι κτισμένος επί δενδρόφυτου λοφίσκου κατάφυτου από πρίνους, κρανιές και άλλα δένδρα στο ανατολικό ξάγναντο του χωριού με το πανύψηλο, μονοκόματο λιθόκτιστο πελεκητό καλλιτεχνικό καμπαναριό του που δεσπόζει της όλης κοινότητος, ανεγερθέν το 1899 από Γκουριώτες μαστόρους επί των θεμελίων παλαιού το οποίο χρονολογείτο από το 1604 και το οποίο κατεδαφίστηκε.

Παλαιότερα η εκκλησία περιστοιχίζετο από κτίσματα με κελιά, φούρνους και άλλα. Όλα αυτά κατεδαφίσθηκαν κατά την ανέγερση στο νότιο μέρος της περιβόλου της εκκλησίας σχολείου το οποίο λειτούργησε ως το 1918.

Παλιότερα ο ναός εδοξάζετο είς δύο προστάτας Αγίους 1) της Παναγίας(Γενέθλια Θεοτόκου) και 2) της Αγίας Παρασκευής. Οι παλαιοί χωριανοί εγνώρισαν την εκκλησία ως μοναστήριον Παναγίας και ως κεντρική εκκλησία είχαν τον Άγιο Δημήτριο. Το Μοναστήριον γιόρταζε κάθε χρόνο, την 8 Σεπτεμβρίου, την Γέννησιν της Θεοτόκου.

Το βράδυ της 7ης προς 8ην Σεπτεμβρίου συνέρρεα απο όλη την περιφέρεια Τζουμέρκων προσκυνηταί οι οποίοι προσευχόμενοι είς την ολονύκτιον λιτανείαν του μοναστηρίου, διανυκτέρευον σε αυτό. Την επομένην, 8 Σεπτεμβρίου, μετά την επίσημη θεία λειτουργία το μοναστήρι προσέφερε σε όλους τους προσκυνητές γεύμα. Όλοι οι προσκυνητές μαζί με τους κατοίκους του χωριού γιορτάζαν τότε με χορούς και γλέντια είς δόξαν και μνήμην της Παναγίας, ο χορός συνεχίζετο επί διήμερον.

Με την πάροδο ετών, άγνωστο για ποιάν αιτίαν, η μοναστηριακή δράσις ατόνησε και έπαυσε να λειτουργεί ως Μοναστήρι. Παρά αυτό το γεγονός οι προσκυνηταί δεν έπαυσαν να προσέρχονται, όπως και πρίν, και συν το χρόνο και οι κάτοικοι του χωριού εκκλησιάζοντο σε αυτόν τον ναό. Η παράδοση είναι συγκεχυμένη ως προς αν το κτήριο του μοναστηρίου είναι το σημερινό ή άλλο που κατεδαφίστηκε καθώς επίσης και ως προς την καθιέρωση του ναού εις τιμήν και δοξασίαν της Αγίας Παρασκευής.

Η παράδοσης γεροντότερων  δικαιολογεί ότι: Φτωχός Χουλιαράς βρήκε κατόπιν ονείρου, σε κουφάλα γερασμένου πουρναριού, πίσω από τον Άγιο Δήμο της εκκλησίας, εικόνα της Αγίας Παρασκευής. Στο ὀνειρο του υπέδειξε την τοποθεσία η Παναγία.

Έτσι ελήφθη η απόφαση να δοξάζεται η εκκλησία στο εξής Αγία Παρασκευή.

Αρχιτεκτονική Αγίας Παρασκευής Χουλιαράδων

Η εκκλησία Αγίας Παρασκευής έχει ρυθμόν Βασιλικής. Στο εσωτερικό της οροφής φέρει δύο τρούλλους με τον 'Παντοκράτορα' και τον Χριστό με αγιογραφίες. Είναι χωρισμένη σε τρείς διαστάσεις τρισυπόστατος. Η οροφή στηρίζεται σε κολώνες ολοστρόγγυλες και επάνω ενώνονται σε τοξοειδείς καμάρες πέτρινες.

Η αμάθεια και άγνοια, των τότε εφημερίων, επιτρόπων και λοιπών, εξηφάνισε πλείστα όσα ανεκτίμητα κειμήλια Εκκλησιών και παρακκλησίων, όπως βιβλία, εικόνες, ιερά σκεύη, έγγραφα επίσημα πολιτικών και θρησκευτικών αρχών, ανυπολογίστου αρχαιολογικής αξίας για το χωριό.

Συγκεκριμένα, γραπτά στοιχεία, έχουμε από το 1700 και έπειτα. Κυρίως εκκλησιαστικά αρχεία καθώς και ιδιόγραφα των τότε διδασκάλων και ιερέων.

Το καμπαναριό

Μέχρι το 1895 υπήρχε το παλαιό καμπαναριό του Μοναστηρίου κτισμένο το 1604.

Ήταν λιθόκτιστο και χαμηλό και εστηρίζετο σε τέσσερες κολώνες, σκεπαστό με μαύρη πλάκα και κάτω από τη στέγη υπήρχε η μικρή και λυγερόφωνη καμπάνα. Την μικρή αυτή καμπάνα μεταποίησαν δωρηταί Χουλιαράδων το 1852, έφερε  πρωταρχική χρονολογία το 1609 και είναι τοποθετημένη στη δεξιά από τις δύο κάτωθεν καμάρες του σημερινού καμπαναριού.

Η μεγάλη καμπάνα, στην πρώτη του καμπαναριού καμάρα, είναι αφιέρωμα Δημ. Κοντού εκ Χουλιαράδων το 1908, χυθείσα υπό του ιδίου που διατηρούσε χυτήρια στο Αίγιο και την Πάτρα.